Yeşil Hat ticareti ile zeytinyağı ihracatı başladı

   Yeşil Hat Tüzüğü kapsamındaki ticari faaliyetler çerçevesinde,  geçtiğimiz günlerde zeytinyağı ticaretinin ilki gerçekleşti ve ilk parti 120 şişe zeytinyağı Kuzey Kıbrıs’tan sevk edilerek güneydeki alıcılara ulaştırıldı. Buradan da Avrupa pazarına açılacaktır. Zeytinyağı, Yeşil Hat ticareti ile, Avrupa’ya gümrüksüz bir şekilde gidecektir.
   Daha önce meyve ve sebze dışında, sadece bal, Yeşil Hat Tüzüğü ile Güney Kıbrıs’a gönderilen tek işlenmiş gıda ürünüydü. Yeşil Hat Tüzüğü’nde yapılan son düzenlemelerle, AB ülkelerine gönderilecek ürünler için gümrük muafiyeti de elde edilmiş oldu.
   Güneye gönderilen ürünler, Esnaf, Zanaatkârlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi’ne aitti. Böylece tarımsal işlenmiş gıda ticaretinin ilki de gerçekleşmiş oldu. Tarımsal işlenmiş gıda ürünlerinin Yeşil Hat Ticareti kapsamında Güney’e satışının gerçekleşmesi, Kuzey Kıbrıs’taki tarımsal üretim ile işlenmiş gıda faaliyetlerine önemli bir motivasyon sağlayacak ve fırsat yaratacaktır.
   Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın gözetiminde ve Oda tarafından sağlanan belgeler ile yürütülen Yeşil Hat ticareti kapsamında, tarımsal işlenmiş gıda ürünlerinin güneye geçmesi ile ilgili ilk girişimler de yapıldı. Bu bağlamda,  macun, pekmez, reçel gibi 6 adet ürünün örnekleri( numuneleri) de Güney’e gönderilerek, bu ürünlerin ve bazı işlenmiş tarım ürünlerinin de yeşil hat ticaretine dahil olabileceği tespit edildi.
   Aslında, bu satışın gerçekleşmesi yıllardır süren bir mücadelenin sonucudur. Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında olmasına rağmen, işlenmiş gıda ihracatına sürekli tarife dışı engel çıkarılmaktaydı.
   Bu satışla bu engel de kaldırılmış oldu. Atılan bu adımla, diğer işlenmiş ve katma değeri yüksek gıda ürünlerinin de Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında ihraç yolu açılabilecektir. Bunu, diğer hayvansal gıda olmayan işlenmiş ürünler de takip edebilecektir.
   Burada ortaya çıkan en önemli husus, AB standartlarında üretim yaparsak, sağlık, fiyat ve kalitede de koşulları sağlarsak, AB mevzuatını da kullanırsak ambargoları aşabiliriz. Yeşil Hat Tüzüğü doğru uygulandığı sürece, bu ürünler Avrupa pazarına açılabilecektir.
   Tabii ki bu arada, yapılan son ihracatta,  Güney Kıbrıs yetkili kurumlarının gerekli kontrolleri yapma ve yeşil hat ticaretindeki engelleri ortadan kaldırmaları önemli bir aşama olmuştur. Bu gelişme de, K.T Ticaret Odasının yaptığı yoğun girişimler sayesinde elde edilmiştir.
   1994 Avrupa Adalet Divanı (ABAD) kararlarıyla birlikte, AB ülkelerine ürün göndermede yaşanan sıkıntı, sağlık analizleri yanında, gümrük vergisi uygulamasıdır. Bu da rekabet gücümüzü zayıflatmakta, maliyetlerimizi artırmaktadır.
   ABAD kararlarıyla gelen sağlık belgesi sorununa, uluslararası akreditasyonu bulunan laboratuvarlardan alınacak belge ile çözüm getirilmişti. Hatırlanacağı üzere, 2019 ve 2020 yıllarında, uluslararası akreditasyonu olan laboratuvardan, pestisit olmadığını ve asit oranının standart olduğu gösteren analiz sonuçları ile birlikte, İngiltere’ye zeytinyağı ihracatı yapılmıştı. Ama, bu ihracat, Yeşil Hat üzerinden olmadığı için, gümrük vergisine tabi olmuştu.
   Uzmanlar, zeytin ve zeytin yağında, ambalaj kurallarının bulunduğunu, zeytinyağındaki asit standardının yakalanması gerektiği ve pestisit kalıntısı olmadığını gösteren laboratuvar raporu almak gerektiğini belirtmektedirler.
   Öte yandan, harnup ve harnup ürünlerinde de şeker oranı, pestisit kalıntısı ve soğuk sıkım olması gerektiğini; üzüm ve üzüm ürünlerinde de etil alkol ve pestisit bulunmaması gerektiği uzmanlar tarafından belirtilmektedir.
   Yapılan zeytinyağı ihracatı, mutlaka diğer yerli ürünlerin de önünü açacaktır. Esas hedef, hayvansal olmayan tüm işlenmiş bitkisel ürünlerin ihracatını yapabilmektir.
   Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde gerçekleşen bu ihracatta büyük çaba harcayan ve başarılı olan, başta Ticaret Odasını ve ürünleri satışı hazırlayan üretici firmalar ile Esnaf ve Zanaatkarlar Odasını tebrik ediyorum.
   Yeşil Hat tüzüğünde yapılacak iyileştirmelerle, Güney’e ve Avrupa’ ya yapılan ihracat olumlu etkilenecektir. Bu bağlamda, yeni ürünlerin ticaret kapsamına alınması, yeşil hat ticaretini artıracaktır. Ancak, tek başına bu yeterli değildir. AB’nin 2004 yılından beridir Kıbrıslı Türklere verdiği söz olan, Doğrudan Ticaret Tüzüğü’nün bir türlü uygulamaya girmemesi büyük bir handikaptır. Bu bağlamda, Güven Yaratıcı Önlemler çerçevesinde Doğrudan Ticaret Tüzüğü’nün de mutlaka hayata geçirilmesi için, yoğun bir diplomasi ve istişare süreci yaşanmalıdır.
   KKTC üreticisine pazar yaratıldığı taktirde, uygun fiyat ve kalitede mal üretebildiğini her daim ispat etmiştir. Girdi maliyetlerinin yüksek olmasına rağmen, yerel ve uluslararası piyasalarda talep edilen birçok ürünü üreten, Sanayi, Tarım,  Tarımsal Sanayi sektörlerindeki üreticilerimiz çok başarılı işlere imza atmaktadırlar.
   Kıbrıslı Türklerin bu topraklarda tutunmasının ve var olmasının esas sebebi, mesleğinde çalışkan ve yetenekli olması, işine, toprağına sahip çıkararak, üretimden kopmamasıdır.
   Yeşil Hat ticaretinin artması, ülke ekonomisine katkıda bulunmakla birlikte, toplumlararası yakınlaşmayı da teşvik edecek, Kuzey Kıbrıs, AB arasındaki ilişkileri de geliştirecektir. Ekonomik ve sosyal anlamda bize ivme kazandıracaktır.