Bugünkü yazımda, Sri Lanka krizi ile ilgili yaptığım araştırma ve derlediğim bilgileri sizlerle paylaşmak istiyorum. Gelin, ülkenin bu duruma gelmesine yol açan, ekonomik ve siyasi krizin arkasındaki temel nedenlere birlikte bakalım.
Sri Lanka, tarihinin en büyük ekonomik kriziyle karşı karşıya kaldı. Halk, elektrik kesintilerinin günde 13 saati bulmasının ardından nisan ayı başından itibaren gösterileri yoğunlaştırmıştı. Protestoların ardından ülkeden kaçan Cumhurbaşkanı istifa etti.
Fakat, bu gelişme protestoları engelleyemedi. Sokaklarda Cumhurbaşkanı Rajapaksa’nın yanı sıra, son 20 yıldır siyasete hükmeden ailesine de büyük bir öfke gösterdi. Hem cumhurbaşkanlığı, hem başbakanlık hem de 6 tane bakan bu ailenin soy adını taşıyordu. Gösterilerden sonra istifa ettiler.
Daha sonra, Sri Lanka Parlamentosunda yapılan oylamada, Geçici Devlet Başkanı ve Başbakan Ranil Wickremesinghe, ülkenin yeni devlet başkanı seçildi.
Bu ülke isim değişikliğinden önce Seylan olarak da tanınırdı. Ülkenin dörtte üçünü Budistler, dörtte birini de Hindular, Müslümanlar ve Hıristiyanlar oluşturuyor. Hint okyanusunda güzel bir ada devletidir.1948 yılında İngiltere’ den bağımsızlığını kazanmıştır.
Ülkede ciddi bir benzin, gıda, ilaç ve temel ihtiyaç ürünleri yokluğu yaşanıyor ve eylemciler bu durumdan ülkeyi yönetenlerin suçu olduğuna inanıyor. Petrole olan talebi düşürebilmek için okullar bile kapatıldı.
22 milyon nüfuslu ada ülkesinde, yıllık enflasyon yüzde 50 üzerinde, gıda enflasyonu ise yüzde 80’lere ulaşmış durumdadır. Sri Lanka para birimi rupi, istifa eden eski cumhurbaşkanının göreve geldiği yaklaşık 3 yıl içinde, döviz karşısında yaklaşık yüzde 100 den fazla değer kaybetti.
Ülkede geliri iyi olanlar bile, yeterli miktarda gıda ve benzin alamıyor. Çünkü bu ürünlerde kıtlık yaşanıyor. Uzmanlar, ülke nüfusunun yaklaşık üçte birinin bir sonraki yemek öğününü nereden elde edeceğini bilmediğini belirtiyorlar.
Ukrayna-Rusya savaşının özellikle gıda ve petrol ürünlerinin fiyatlarını yükseltmesi, Sri Lanka’nın da tüm petrol ürünlerinde ithalata bağımlı bir ekonomiye sahip olması nedeniyle, bu ürünler için yeterli parayı bulamamaya başladı. Bu durum, zincirleme etki ile, ekonominin genelini de yavaşlattı. Mutfaklarda artık yakıt olarak gaz yerine odun kullanılmaya başlandı.
Gaz kıtlığı öyle bir aşamaya geldi ki, bazı krematoryumlar kapanmak zorunda kaldı. Bu nedenle, Sri Lankalılar geleneklerinde yer almamasına rağmen ölülerini gömmeye başladılar.
Önemli bir turizm destinasyonu olan Sri Lanka turizm sektöründe, Covid salgınından dolayı birçok kişi işini kaybetti, şirketler battı. Yaşanan siyasi kriz de, şu anda turizmi oldukça olumsuz etkilemiş durumdadır.
Bir yıl önce Sri Lanka lideri tüm suni gübre ithalatını durdurarak, çiftçileri organik tarıma yönlendirmek istedi..Bu politika, ülkeye ve dış dünyaya çevre dostu bir adım olarak açıklansa da, esas gerekçe, tükenmekte olan döviz rezervleriydi.
Fakat işler yolunda gitmedi. Ülkenin temel gıdası olan pirinçte üretim düştü, ülke gıda ithalatına bağımlı hale geldi. Bu yılın başında hükümet, 400 bin ton pirinç ithal edeceğini açıkladı. Ancak, bunun ne kadarının tüketiciye ulaştığı bilinmiyor.
Sri Lanka’nın ithalat –ihracat açığı 3 milyar dolar civarındadır. Ülkedeki döviz kıtlığının da başlıca nedenlerinden birisi bu. 2019’da 7,6 milyar dolar döviz rezervine sahip olan ülke, şimdi ise 250 milyon dolara sahip. Ülkedeki sanayi sektörünün çalışması için gerekli petrol ürünleri alımı ise, kaynak sorunu nedeniyle yapılamıyor.
Sri Lanka’daki 30 yıllık iç savaş 2009’da sona ermişti. Savaştan sonra hükümet, yol, liman gibi altyapı yatırımlarını artırdı. Bu yatırımlar için, 51 milyar dolarlık borç yükünün altına girildi. Biriken borçlar, gıda alımı gibi temel ihtiyaçlar için çok az kaynak ayrılmasına yol açtı.
G7 ülkeleri, Sri Lanka’ya, borç ödemelerinde destek vereceğini açıkladı. Dünya Bankası ülkeye 600 milyon dolar, Hindistan da 1,9 milyar dolarlık kredi sağladı. Ayrıca, hükümet, IMF ile 3 milyar dolarlık kredi için görüşmeler yapıyor.
Sri Lanka da yaşananlar görüldüğü üzere etnik çatışmalardan kaynaklanmıyor. Tüm halk, kötü yönetimden, yolsuzluklardan dolayı isyan etmiş durumdadır. Elektrik, petrol, ilaç, gıda, çocuğuna mama bulamayan halk sokağa iniyor. Mesele bundan ibarettir.
Demek ki, ekonomik sıkıntılar ve yolsuzluklar, mülayim, uysal bir halk olarak bilinen bu insanları bile isyan ettirdi ve sokaklara döküldüler. Sri Lanka olayları, bizim içinde alınması gereken önemli dersler barındırmaktadır. Tabi ki bu dersleri almasını bilene.
Yorumlar kapalı.