Kara cuma ya da Black Friday

   Bilindiği gibi kara ya da siyah matemi, üzüntüyü simgeler.

   Karalar bağlamak;yas tutma, üzülme, yıkılma durumunu ifade biçimlerinden biridir.

   Tarihte haftanın belli olumsuz günleri, kara ile anılır.

Tarihte kara günler

    24 Ekim 1929 tarihine denk gelen Perşembe, Kara Perşembe olarak anıldı. Kara Perşembe BüyükBuhranın başlangıç günüydü.

   29 Ekim 1929’a denk gelen Salı günü, Amerikan borsasında hisse senetleri eşi benzeri görülmemiş bir hızla değer kaybetti.

   İrili ufaklı bütün yatırımcılar bankadaki paralarını aynı anda çekme isteyince bankalar çöktü.

   Bu da tarihe Kara Salı yani Black Tuesday olarak geçti.

   Türkiye Cumhuriyeti tarihinin gördüğü en büyük ekonomik kriz olan 2001 krizi Kara Çarşamba olarak adlandırılır.

   Milli Güvenlik Kurulu toplantısında Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in,Başbakan Bülent Ecevit’in yüzüne anayasa kitapçığını fırlatması olayı büyük gerginlik yarattı.

   Bu gerginlik bir anda Türkiye’yi etkisi altına aldı. Ekonomik krizin fitili ateşlendi.

   Aynı gün borsa yüzde 14,6 oranında tarihi bir düşüş yaşayarak kapandı.

   Gecelik faizler yüzde7,500’e ulaştı. Rakamın yanlış yazılmış olduğunu sanmayın. Yüzde Yedi Bin Beş Yüz.

   Merkez Bankası’ndan 7,6 milyar dolarlık döviz çıkışı gerçekleşti.

   Söz konusu tarihteki para değeri ile bir gün önce 670 bin TL olan (1) Amerikan Doları (1) milyonu aştı.

   Kamu bankalarının likidite gereksinmelerinin karşılanamaması nedeniyle, ödemeler sistemi kilitledi.

   Sayısız insan işini kaybetti.

   Sayısız şirket büyük borçlarla battı.

   Kara Cuma ya da Black Friday yukarıda verdiğim örnekler gibisizde kötü bir çağrışım yaratmasın.

   Bu Kara Cuma, sonu mutlu biten bir Türk filmi gibi.

   Black Friday, kötü bir olayı çağrıştırmıyor.

   Kötü bir olayı çağrıştırsa insanlar gecenin bir vakti öncelik kapmak için mağazalar önünde sıraya girer mi?

Kara cuma ya da efsane cuma

   Kasım ayının dördüncü Perşembesi Amerika Birleşik Devletleri’nde, Ekim ayının ikinci Pazartesi günü ise Kanada’da,  Şükran Günü (Thanksgiving Day) olarak kutlanır.

   Bu sadece Amerika ve Kanada’ya özgü bir kutlama geleneğidir.

   Bu iki ülke dışında bir anlam taşımayan ve karşılığı olmayan Şükran gününde medya ülkede özel yayınlar yaparken, sokaklarda panayır ve yürüyüşler yapılır.

   Şükran gününün en büyük özelliği aile büyüklerinin evinde bizdeki bayramlar gibi toplu halde yemekler yermesidir.

   Yemekten önce Şükür duası edilir ve birbirlerine hediyeler verirler.

   25 Aralık tarihine denk gelen ve İsa Peygamberin doğum gününü temsil edenNoelde aynı şekilde kutlanır.

   Şükran günü kutlamasının ertesi günü, sanki üçüncü dünya savaşı çıkacakmış gibi insanlarolağanüstü bir alışveriş çılgınlığı yaşarlar.

   Şükran gününde yiyip içen, hasret gideren Amerikan halkı, ertesi gün bu haz dolu zihinle kendini alışverişe veriyor.

   1961 yılında yerel bir gazetede geçmesiyle kullanıma giren Black Friday’in ilk ortaya çıktığı gün mağazalar kapılarını sabaha karşı açmış ve yüzde 80’e varan indirimlerle halkın başını döndürmüştü.

   Amerika Birleşik Devletleri’nin ilk başkenti(1790-1800 ) ve beşinci büyük şehri olan Philadelphia’da alışveriş sebebiyle oluşan trafik kargaşası güne Black Friday denilmesine sebep olmuştur.

   Trafik saatlerce kilitli kalmış, insanlar asabi durumlar sergilemiş, değmeyen kavgalar yaşanmıştı.

   Black Friday,  Türkçeleştirilmiş haliile Kara Cuma ya daEfsane Cumaadı verilen bu alışveriş gününde, mağazalar önünde müşteriler sabahın çok erken saatlerde kuyruklar oluştururlar.

   Saati gelip mağazanın kapısı açıldığında mağazaya ilk giren olabilmek için.

   Mağazaya önce girebilenler fevkalade şanslıdırlar

   Kara Cuma gününde başta elektronik olmak üzere, giyim, ayakkabı, okul ve ofis gereksinimleri için yapılan indirimler her yaştan müşteri kitlesini etkiler.

   Akıllı telefon, tablet, bilgisayar vb. gibi birçok teknoloji ürünündeki indirim oranlarının oldukça yüksek olması, müşterilerin mağazalara akın etmesini sağlıyor.

   TV ekranlardan izlediğimiz kadarıyla; sıra kapabilmek, öncelikle mağazaya girebilmek adına mağaza kapısı önünde erkenden gelip yatan insanlar vardır.

   Yaşanan çılgın sahneler sosyal medyada günlerce paylaşılır.

   İndirim uygulaması aynı zamanda mağazaların ve markaların tanınırlığını da artırmasını sağlıyor.
   E-Ticaret’in tüm dünyada sürekli gelişen bir sektöre dönüşmesiyle birlikte Black Friday de internetten alışveriş imkânı sağlayan sitelere taşınmış durumda.

   Hangi ürünlerin indirime gireceği o güne kadar açıklanmaz, bir tür gizem vardır.

   İtiş kakış içinde tabiri caiz ise göz açıp kanıncaya kadar geçecek sürede mağaza boşalır.

   Mağazada satılacak mal kalmaz. Fare düşse başı yarılır örneği.

   Bu kez kasalar önünde ödeme yapmak için saatler süren kuyruklar  oluşur.

   Mağazalar bugün için beklenenin çok daha üstünde indirimler yaparlar.Tüketicilerin yoğun ilgi göstermesinin en önemli nedeni de zaten budur.

   Mağazaların önünde yollara taşan kuyrukların oluşması trafiğin aksamasına yol açtı.

   Taşkın bir kalabalığa sahne olan sokaklar ve önlenemeyen gürültü insanların tepkisine neden oldu.

   İnsanlar sevgililer günü hediyesi, yılbaşı hediyesi gibi alışverişini Kara Cuma vesilesiyle erkenden yapmış olurlar.

   Ekonomistlere göre indirimlerin nedeni ise farklı.

   Bilançolarda zararlar kırmızı, karlar da siyah ile gösterilir.

   Bilgisayarlı muhasebe programlarında da durum aynıdır.

   Kasım ayı bilançosunun kırmızıdan siyaha çevirmesi için bol satış yapılması teşvik edilir.

   Bunun yöntemi de tüketicilerin yoğun ilgisini çekecek aşırı indirim uygulamasıdır.

   Uygulama hep aynı gün olduğu için bunun reklamının yapılmasına da gerek yoktur.

Bu sayede indirimlerin yarattığı gider, reklam ve özendirme gideri olarak kabul edilir.

   Sadece defolu elde kalmış ürünleri değil, iyi ürünleri de Black Friday kapsamında indirimde görebilirsiniz.

   ABD’li perakendeciler bu konuda dürüst bir yaklaşım sergilerler.

   Bizdeki bazı mağazaların yaptığı gibi, öncesinde şişirilmiş fiyatları o gün aşağı çekmezler.

   Yıl boyunca her mağazada aynı olan ve bilinen fiyatlar o gün için özel olarak indirilir.

   Böylece mağazalar rekabet nedeniyle birbirlerini karalamazlar.

   Ürünler, tüketici tarafından beğenildiği ölçüde satış görerek günü tamamlar.

   İndirim sloganı altında ülkemizde yapılan satış kampanyaları aslında alım dürtüsünü ruhsal olarak tetiklemek için yapılmaktadır.

   Birçok tüketiciyi ihtiyacı olmadığı halde bulunsun mantığı ile alışveriş yapmaya yöneltiliyor.

   İnsanların tek fırsat budur endişesi yaşayıp, alışverişe üşüşmesi tüketim ekonomisinin başarısıdır.

   Cadılar bayramı geleneklerimizde yoktur. Gereksiz bir etkinliktir.

   Cadılar bayramı da tüketim ekonomisinin bir başarısıdır.

Son Söz: Bir insan satın alamadığı şeyler kadar zengindir.