Belki de birçok kez yazmışımdır ve anlatmışımdır ancak yine de bana, mirasla ilgili sorular, sıkça sorulmaktadır.
Ölen bir kişinin mal varlığına “ölenin terekesi” denmektedir. Ölenin, taşınır malları olabilir, taşınmaz malları olabilir, alacakları olabilir, borçları olabilir. Ölenin borçları ödendikten sonra geride kalan mal varlığının değerine , “ölenin terekesinin net değeri” denmektedir. İşte mirasçılara intikal etmesi gereken, terekenin net değeridir.
Ölenin terekesi, mirasçılarına üç şekilde intikal edebilir. 1. Yasanın uygulanması ile, 2. Vasiyetname ile, 3. Hem yasa ile hem de, vasiyetname ile.
Demek ki, ölenin terekesinin kimlere, intikal edeceğini yasa ve vasiyetname belirlemektedir. Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra taşınır veya taşınmaz mallarının elden çıkarılmasına veya dağıtılmasına ilişkin niyetinin hukuken yazılı beyanıdır.
Ülkemiz insanı genelde vasiyetname yapmayı pek sevmez ve ölenlerin çoğunluğunun terekesi, mirasçılarına, yasanın belirlediği şekilde intikal eder.
Bir kişi öldüğünde geride sağ olarak alt soy bırakmışsa, bu kişinin mirasçıları, alt soyudur. Kimdir alt soy? Ölenin çocukları ve torunlarıdır. Alt soyla birlikte, geride sağ bir eş bırakılmışsa, eş de, alt soy ile birlikte mirasçı olur. Geride alt soy ve eş bırakılmışsa, genel ilke olarak, eşin miras payı altıda birdir. Çocuk sayısı beşten fazla ise, eşin miras payı, çocukların payına eşit olur. Böyle bir halde, terekenin net değerinden öncelikle sağ eşin miras payı, eşe intikal eder. Geriye kalan net değer ise, eşit şekilde sağ çocuklara intikal eder. Bir kişinin ölümünden önce, çocuğu ölmüşse ve bu çocuğun, sağ çocukları varsa, ona düşmesi gereken miras payı, onun çocuklarına intikal eder.
Hemen belirtmek isterim ki, alt soyla birlikte mirasçı olan eşin miras payını, ben, adaletli bulmuyorum. Hele hele de bugünkü şartlar karşısında hiç adaletli bulmuyorum. Bence bir an önce bu pay artırılmalıdır.
Ölen kişi, alt soyla birlikte bir vasiyetname bırakarak, terekesinin tamamını, vasiyet edemez. Böyle bir kişi, vasiyetname ile en fazla terekesinin net değerinin üçte birisini vasiyet edebilir. Diyelim ki, ölen kişi böyle yapmadı da, terekesinin tamamını veya üçte birisinden fazlasını vasiyet etti. Böyle bir halde, vasiyetnamenin tamamı geçerli olmaz, vasiyetname, terekenin net değerinin üçte biri kadarlık bir kısmı için geçerli olur.
Bir kişi, alt soy bırakmadan ölür ancak, anne, baba ve kardeşlerini geride sağ olarak bırakırsa, terekenin net değeri, bu kişilere, eşit şekilde intikal eder. Bu mirasçılarla birlikte, geride bir de sağ eş kalmışsa, eş de, bu mirasçılarla birlikte mirasçı olur. Böyle bir halde eşin miras payı, terekenin net değerinin yarısı kadardır. Diğer yarısı da, belirtilen mirasçılara eşit şekilde intikal eder.
Geride sağ eş veya anne veya baba bırakan bir kişi, terekesinin tamamını, vasiyet edemez. Böyle bir halde, terekesinin yalnızca yarısını vasiyet edebilir. Burada dikkatinizi çekmek istiyorum ki, geride sağ eş veya anne veya baba olmadığı hallerde, yani sadece kardeşlerin mirasçı olması halinde, terekenin tamamı vasiyet edilebilir. Geride sağ eş veya anne veya baba bırakan bir kişinin vasiyetnamesi, terekenin net değerinin yarısını aştığı takdirde, vasiyetname, yalnızca, terekenin net değerinin yarısı kadarlık bir kısmı için geçerli olur.
Ender hallerde, yukarıda belirtilen kişilerin sağ olmadığı durumlarda ölen bir kişinin terekesi ile ilgili olarak, daha uzak akrabalar mirasçı olabilmektedirler. Ancak, çok büyük bir oranda karşımıza çıkan mirasçılar, yukarıdakilerden ibarettir. Bu nedenle bu yazımda, daha uzak akrabaların mirasçılık durumlarını yazmadım. Ölüm hak, miras helaldır.
Yorumlar kapalı.