Bu savaşı bölgesel bir çatışma zannedenler maalesef büyük yanılgı içindedirler. İran’ın yapmış olduğu açıklamalar özellikle son bir haftada işin ciddiyetinin ne aşamalara geçeceğinin sinyalidir. Emperyal devletlerin askeri varlıklarını burnumuzun dibinde Doğu Akdeniz’de artırmaları ve İsrail’e destek açıklamalarındaki kararlı duruşları son sürat devam etmektedir. Durumun vahametinin farkında olmayan büyük kitlenin, özellikle yaşanacak savaşın ekonomik boyutunu ıskalamalarına neden olmaktadır. İstihbarat devleti İsrail’in, gafil avlandığı şeklindeki açıklamalar ve bazı sözde uzmanlardan oluşan TV tartışmaları objektiflikten uzak ve bilinçli bir şekilde yapılan dezenformasyondur. Her konuyu hafife alıyoruz. Bakınız, savrulma o kadar hızlı yaşandı ki, bu savaşı bizzat yaşayanlar yani ateşin düştüğü yerdeki toplumlar ciddi bir insani trajedi yaşamaktadır.
Ortadoğu tarihi boyunca küresel emtia piyasası için büyük öneme sahiptir. Zaman içinde bölge belli bir istikrara kavuşmuştur. Özellikle Arap Ülkelerindeki istikrar, hammadde grubu ürünlerin belli bir fiyat bandında dalgalanmasına ve dünya ekonomisinin istikrarlı bir şekilde büyümesine destek olmuştur. İstikrar yani bir düzen içinde kararlı şekilde sürüp gitme hali bir ürünün fiyatında ana belirleyicilerden bir tanesidir. Ortadoğu’daki ciddi istikrarsızlık küresel emtia piyasalarında ciddi volatiliteye (dalgalanmaya) neden olmaktadır. Son 1 haftada ONS Altın ve Gümüşte yaşanan ciddi yukarı yönlü ralli, tarım ürünlerindeki hareket ve petrol türevi ürünlerde yaşanan kararsız fiyat hareketide önümüzdeki günlerde, temelde üç ana emtia grubunun (Değerli Metaller – Petrol ve Türevleri – Tahıl ve Türevleri) fiyatlarının yüksek volatiliteye neden olabileceğini göstermiştir. Son dönemde yaşanan fiyat hareketleri anomalidir. Henüz fiyatlamalar tam oturmamıştır. Dünya borsaları, savaş halini bir müddet daha görmezden gelebilir taki, ABD bu konuya tam müdahil olsun. Dananın kuyruğunun kopacağı vakitte bu zaman aralığıdır.
Birinci ve en önemli ana konu Süveyş Kanalı’dır. Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan dahada önemlisi koca Afrika kıtasını pas geçerek Çin ve Pasifik ticaretini besleyen bu kanal Mısır devletinin sınırları içindedir. Dünya ekonomisinin %12’si bu kanal üzerinden geçmektedir. Mısır, Filistin’in ve doğal olarak Gazze’nin en önemli müttefikidir. Mısır’ın Filistin konusundaki tutumu ve İsrail karşıtlığı nettir. Bölgesel istikrarsızlık başta Süveyş Kanalı olmak üzere tüm Doğu Akdeniz’i ekonomik olarak ciddi şekilde etkileyecektir.
Tarım Ürünleri konusunda başta taşımacılığın negatif etkilenmesi gıda enflasyonunun daha da azmasına neden olabilir. Savaşın ticaret gemilerinin hareketlerini kısıtlaması başta petrol ve metal gurubu olmak üzere tüm emtia gruplarına yayılabilir. Global ticaret hacim olarak en fazla gemi taşımacılığı ile dönmektedir. Uzakdoğu ve başta Avrupa arasındaki emtia taşımacılığını riske atmak, küresel ticareti kısıtlayabilir.
Tüm bu temel doneler ışığında savaşın özellikle en önemli boyutu olan insani dramla birlikte ekonomik bir dram yaşanması olasıdır. KKTC olarak almamız gereken tedbirleri her fırsatta bu köşede dile getirmeye çalışıyorum. Ekonomisinin %90’ı ithalata dayalı bir ülkede risk daha büyüktür. Ekonomimizde ithalat rakamlarına baktığımızda Anavatanla birlikte ithalat rakamlarımız hızla artmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti ekonomisinin dışarıya bağımlılığı ve üretimde bilhassa ara malda bağımlılık, üretim maliyetleri ciddi arttırabilir. Raf ürünlerindeki fiyatları ciddi şekilde yukarı itebilir. Maalesef her iki ülkede ithalat rakamları düşmemektedir. Türkiye ve KKTC devletlerinin ana büyüme motorlarının tüketim ekonomisine dayalı bir ekonomik model olması, kur ihtiyaçlarının sürekliliği ve bağımlı üretim modelleri, Türk Lirası’nın savunma hatlarının henüz tam istenen düzeyde olmaması, Türk Lirası’nda kırılganlık yaratmaktadır. Bu kırılganlıkla ilgili Türk Lirası kullanan bir ülke olarak oturup bekleyemeyiz. Harekete geçmeliyiz. Tekrarla, Ülkemizde Ekonomi ile İlgili Otoriteler, Finansal Mühendislik Ürünlerinin kullanımına özel şirketler, kamu ve hane halkı olarak acil aksiyon önermelidir, bu önermelerle ilgili aksiyon planı hazırlamalıdır ve hayata geçirmelidir. Henüz geç kalmadık. İrade gösterelim. Kalın sağlıcakla.
Yorumlar kapalı.