Bazı konular vardır ki; aslında malumun ilamıdır. Yani herkes gerçeğin farkındadır. İçinde bulunduğumuz dönemde KKTC’de mevduatı TL’de tutmanın mutlak olarak kaybettireceği gerçeği nerede ise herkes tarafından bilinmektedir. Buna paralel içinde bulunduğumuz dönemde TL’nin kaybettirdiği ve dövize kaçışın olacağı devlet düzeyinde bilindiği için bunu önlemek amacıyla Türkiye’de Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Hesabı ihdas edilmiştir.Şöyle ki, kur getirisi TL mevduat kazancının üstünde kalırsa, aradaki fark doğrudan mevduatını TL’de tutan vatandaşa ödenecek ve bu kazanç stopaj vergisinden de muaf tutulacaktır.
Türkiye’den farksız olarak kullanımda TL değilmiş gibi; KKTC Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Hesabı’ndan mahrum edilmiştir. Türkiye şube bankalarının dahi bu hesabı KKTC yurttaşlarına sunması yasaklanmıştır.Bu durumda KKTC’deki rasyonel mudilerin dövize kaçmaktan başka çaresi kalmamıştır. Haziran 2022 tarihi itibariyle KKTC bankacılık sektöründeki yaklaşık 81 milyar mevduatın 65 milyarı yabancı para cinsinden tutulmuştur. Bu oran yaklaşık %80’dir.
Doğal olarak burada sorulması gereken soru, mevduatını TL’de tutan %20 ile kasada veya yastık altında nakit olarak TL bulunduranlar ne kadar kaybetmektedir?
Korumasız TL’nin ne kadar kaybettirdiğini hesaplamak için KKTC’de gayriresmi olarak en fazla kullanılan para birimi İngiliz Sterlini esas alınmıştır. Bunun için Bankacı/Akademisyen Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Veclal Gündüz’ün benimle istişare halinde yaptığı hesaplardan yararlanılmıştır.
Çalışma varsayımı olarak 2020 1 Ocak’ından itibaren 1.000 TL mevduatla 1.000 TL karşılığı sterlin hesabı esas alınmıştır. 1.000 TL 01/01/2020 tarihinde 127,33 £ eşittir. Her iki para cinsi de faize yatırılıp mevduat çekilmemiştir. TL faiz kazancı anaparaya eklenerek vade sonunda alınabilecek £ karşılığı hesaplanmıştır. TL karşılığı £ yatırılan para yıl içerisinde faiz eklenmiş ve yıl sonunda TL’ye dönüştürülmüştür. Döviz kuru olarak KKTCMB Efektif Satış Kuru kullanılmıştır. 2022 yılı son hesaplamalar için 15/09/2022 kuru kullanılmıştır. Stopaj oranı TL’de %15, dövizde ise %18 uygulanmıştır. Bunun yanında aralık ayı sonu yıllık faiz getirisi de hesaplanmıştır.
TL MEVDUAT FAİZ ORANLARI | STERLİN MEVDUAT FAİZ ORANLARI | |||||
2020 Ocak | 2021 Ocak | 2022 Ocak | 2020 Ocak | 2021 Ocak | 2022 Ocak | |
Aylık | 11% | 16% | 16% | 5% | 3,5% | 3,5% |
3 Aylık | 11% | 16% | 16% | 5% | 3,5% | 3,5% |
6 Aylık | 12% | 16% | 16% | 5% | 3,5% | 3,5% |
Yıllık | 12% | 16% | 16% | 5% | 3,5% | 3,5% |
2020 Ocağında yatırılan 1000 TL mevduat ile 1000 T karşılığı Sterlin mevduatın yukarıdaki faiz oranları ve gerçekleşen döviz kuruna göre 2022 yılı sonunda ulaşabileceği toplam birikim tabloda görülmektedir.
2022 ARALIK TL MEVDUAT BİRİKİMİ | 2022 ARALIK £ MEVDUAT BİRİKİMİ | 2022 ARALIK £ MEVDUAT TL KARŞILIĞI BİRİKİMİ | |
Aylık | 1383,37 | 138,39 | 2925,21 |
3 Aylık | 1424,28 | 139,44 | 2947,57 |
6 Aylık | 1422,58 | 139,25 | 2943,56 |
Yıllık | 1422,13 | 140,27 | 2965,02 |
Tablodan da görüldüğü gibi; 2020 Ocak’ında yatırılan 1.000 TL’lik mevduat 2022 Aralık’ında 1.422 TL’ye ulaşmaktadır. Öte yandan 1.000 TL’nin karşılığı 127,33 £ mevduat 2022 Aralık’ında 140,27 £’e nemalanmıştır. Bu rakamın ise TL karşılığı 2.965,02’dir.
Özetlenecek olursa; 1.000 TL’lik mevduat üçüncü yılın sonunda %42,2’lik getiri ile 1.422,13’e ulaşırken, aynı miktardaki mevduat döviz olarak bankada tutulursa üçüncü yılın sonunda TL karşılığı yaklaşık üş katına (%300) ulaşacaktır. Başka bir ifade ile TL’de mevduat bulunduranlar için bu dönemde 1.000 TL’de 1.543 TL (2.965,02-1.422,13) kayıp veya fırsat maliyeti ortaya çıkacaktır. Bundan daha vahim olanı ise TL’de mevduat bulunduranlar üç yılın sonunda %42,2 getiri elde etmesine rağmen enflasyon bahse konu üç yıllık dönemde %100’ün bayağı üzerindedir.
Sonuç olarak; KKTC’deki TL mevduat enflasyon karşısında maalesef alım gücünü dahi koruyamamakta ve reel olarak azalmaktadır.
Yorumlar kapalı.