Narsist kişilik bozukluğu

Kişilik, genetik olarak belirlenir; ekonomik ve kültürel faktörler gibi çevresel olaylar etkisiyle bilişsel, duygusal ve davranış örüntülerini etkileyerek, yaşam boyu kalıcı belirtiler oluşturur. Kişilik bozukluğu ise kişinin bulunduğu kültürün beklentilerinden belirgin olarak sapan, süreklilik gösteren bilişsel, duygulanım ve davranış örüntüsünden oluşur. Bu örüntü sosyal, mesleki ve birçok işlevsellik alanlarında bozulmaya yol açmaktadır. Kişilik bozukluğu yaygınlığı %10-13 olarak gözlenmiş, batı ülkelerinde %10-30 arasında seyrettiği bildirilmiştir.
Bu yazımızda narsistik kişilik bozukluğundan bahsedeceğim.
Bu kişilerde genellikle kendilerini çok önemli görme, farklı hissetme ve empati eksikliği gözlenir.  Bu kişilerin altta yatan kırılgan özsaygıları olması nedeniyle, yapılan eleştirilere karşı duyarlıdırlar. Genellikle depresif yakınmalar ile tedaviye başvururlar.
Narsistik kişilik bozukluğunun genel toplumda %0-%6.2 arasında seyrettiği gözlenmiştir.
Bu kişiler, çocuklarına güzel olma, yetenekli olma gibi hisleri aşılayabilirler. Bunun sonucunda, bu çocuklarda da bu kişilik bozukluğunun çıkma olasılığını arttırabilirler.  Anne ve babanın sürekli çocuğu eleştirmesi ve çocuğun sürekli kendisini baskı altında hissetmesi de bu kişilik bozukluğunun gelişmesinde etkili olur.
Klinik özelliklerine baktığımızda; bu kişiler kendilerini çok özel, önemli hissederler. Bu nedenle özel muamele isteyip, çoğu şeye hakları olduğunu düşünürler.  Eleştirilere karşı rahatsız olup öfkelenirler veya tamamen kayıtsız kalabilirler. Her şeyin kendi istekleri doğrultusunda olmasını isteyip, ünlü ve zengin olmaya önem gösterebilirler.  Empati göstermekte güçlük çekerler; çıkarları için empati gösteriyor gibi durabilirler. Kırılgan özsaygıları depresyona girmelerine sebep olabilir. Kibirli, insanlara üstten bakan tavır sergilediklerinden dolayı insan ilişkilerinde güçlük çekebilirler, yalnız kalabilirler.
Kendisine hayranlık duyulması gerektiğini düşünür ve empati eksikliği mevcuttur. Erken yaşta başlar.  Farklı koşullarda gözlenen, kendisine aşırı hayranlık duyulması gerektiğini düşünme, kendisinin özel bir konumda olduğunu düşünme, özel konumda insanlar ve kurumların kendisini anlayabileceğini düşünme gözlenir. Başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını anlayamazlar. Başarı, güç, güzellikle ya da ideal aşk ile kendini meşgul eder. Kibirli, tepeden bakan davranış ve tavırları olması, başarı ve yeteneklerini abartılı göstermesi, kendisine özel muamele gösterilmesi konusunda beklentisi olması şeklinde gözlenir.
Neredeyse tüm uzmanlar narsistlerin yüzde 75’inden fazlasının erkeklerden oluştuğunu düşünmektedir. Kadınlar da narsist olabilirler; genellikle dış görünüşleri, çocuklarının veya birlikte yaşadıkları kişilerin konumları ile kendilerini ortaya koyma eğilimindedirler. Hem kadın hem erkek narsistler; dikkat odağı olmaya ilişkin doymak bilmez ihtiyaç duyarlar.  Bu nedenle; empati kurmakta güçlük çekerler. Gösterişli olmalarına karşın, eleştiriden, kendileriyle ilgili hayal kırıklığı yaşanmasından, farklı görüşlerden, fark edilmemekten veya iltifat edilmemekten çabukça yaralanırlar.  Yaralandıklarını hissettiklerini belli etmeme konusunda usta oyuncudurlar. Kibirliliği,  tepeden bakışı, kendini haklı görmesiyle ve empati güçlüğü yaşaması nedeniyle sorunlu ilişkiler yaşayabilmektedirler.
Kendisini idealize ederek,  karşısındakileri değersizleştirir. Beklentileri karşılanmaması nedeniyle sosyal çevre kaybı, iş ve maddi kayıpları olabilir; bu sebeple depresif yakınmaları olabilir.  Bu kişilerde depresyon tedavisinin yanında, dinamik psikoterapi uygun tedavi yaklaşımı olacaktır.
Özet olarak; Narsisizm ölçütlerine baktığımızda; bencildir, her şeyi kendinde hak görür, küçümseyicidir.  Her ne istiyorsa ısrar eder, güven sorunu yaşar, mükemmeliyetçidir. Diğer insanlardan üstün olduğuna inanır, sürekli övülmeyi bekler, ne hissettiğini anlamakla ilgilenmez, pişmanlık duymaz, takıntılıdır, bağımlıdır. İlişkilerde duygusallıktan uzak durur.
Bir sonraki yazımızda devam edecektir.