Senaryolara fazla kulak asmayalım. Asmayalım da dünyada yeni bir düzen kurmak isteyenler, sanki de vücut üstüne baş, taş üstünde taş bırakmak istemiyor.
COVID-19’la dünya can derdine düştü. Korku zirve yaptı. Salgın dünyada yaşamı tehdit ederken, ekonomileri yerle bir etti. Sağlık hariç, bütün sektörlerde hayat durdu. Şu an için etkilenmemiş gibi görünenlerin etkilenmesi de kaçınılmaz yazgı gibi.
Petrol fiyatları diplerde geziyor. Hayat durduğu için petrole talep de azaldı. Kuzey Kıbrıs’ta yaşam bunun göstergesi. Bir haftalık yakıt yaklaşık bir aydır arabalarda, eksilmesiz duruyor. KKTC özelinde maaşlar en az yüzde yirmi beş eksildi. Pek çok insan, eldeki avuçtakiyle idare etmeye çalışıyor. İdare etmenin, ömrü de belli değil. Bazıları, “Bugünler, iyi günler. Bu günler de aranacak” diyor. Kötü rüya görüp de onu mu anlatıyorlar? Hayır, gidişat o yönde.
***
Evlere giren maaş erirken, bir de dövizde patlama var. İnsanlar, korku üstüne korku yaşıyor. Malumun ilanı için, uzman olmaya gerek yok. Bilir kişiler, bir araya gelip, daha derli toplu anlatsa da, onlarınki de malumun ilanıdır. Aç olan, karnı açlıktan gurul gurul eden insanın aç olduğunu bilmesi için bir başkasının ona, “Sen açsın, karnındaki gurultu da bu nedenlerdir” demesine hiç gerek yok.
***
Sıradan vatandaştan, iş dünyasının en önde gelen isimlerine kadar herkes çare olarak bir şeyler söylüyor. Bunlara kulak vermek gerekir mi, gerekir. Ancak, ülkeyi yöneten, yönetmeye talip olan kadroların, en kötü koşullarda bile, doğru tanı ve doğru ekonomik tedavi yöntemlerini bilmesi gerekir.
Dünyada, pek çok konuda olduğu gibi ekonomi konusunda ekoller var. Bu içinden geçtiğimiz günler çok farklı, çok özel, tahrip gücü çok büyük patlama. Ezberlenmiş ekonomi bilgileri bu dönemde çok büyük olasılıkla işe yaramayacak.
***
Tablo ortada… İniş aşağı giden kamyonun frenleri patlayarak devre dışı kaldı. Hızlı bir şekilde aşağıya gidiyor. Sıra dışı bir beceriyle, bu kamyonu durdurmak şart. Hiçbir uçak havada kalmadı şimdiye kadar. Bütün mesele uçağın her koşul altında sağ salim piste kondurulmasıdır. Freni patlamış olsa da, önemli olan kamyonun, en kötü haliyle kum havuzunda durdurulmasıdır.
***
Akıl verenler, “Geliriniz neyse, o para biriminden borçlanın” der.
Sıra pratiğe geldiğinde sıradan beyaz eşya alımından başlayarak kiralar dahil, pek çok satın alma ve işlem dövizle. İnsanlar ve özel şirketler bir yana devlette dövize endeksli işlemler çok.
***
Tanı için zamana gerek yok. Şimdi çare günüdür. Çare de kitaplar yanında, kitaplardan çok, yaşamın pratiğindedir. İçinde geçtiğimiz günler, ekonomide liberalizmin hızla gözden geçirilmesi gereken günlerdir.
Ekonomide analiz yeteneği gelişmiş, yaratıcı akıllara gereksinimimiz var. Şunu kimse unutmasın, bugünlerin sıkıntısı ilk akla gelen formüllerle aşılamaz.
Olanaklar, kimin elinde olduğuna bakılmaksızın, toplumsal bir olanak görülüp değerlendirilecek.
Başka yolu yok.
Yorumlar kapalı.