“Kıbrıs Sorunu”na çözüm yönünde yarım asırdır süregelen isimler, görevler ve müzakereler harmanında Adalı Türklerle Rumlar, “Cuellar” ismiyle ilk kez tam 41 yıl önce tanışmışlardı.
“Cuellar”, 41 yıl önce, tam da bu günlerde, 1 Ocak 1982’de Birleşmiş Milletler’in 5’inci Genel Sekreteri olarak seçilmiş ve bu görevini 1991 yılsonuna değin yürütmüştü.
Altı kelimeden oluşan tam adı, “Javier Felipe Ricardo Pérez de Cuéllar de la Guerra” idi fakat ondan söz edilirken bu uzunca ismi kısaltılmış, üç kelimeye indirilmiş ve ona yalnızca “Perez de Cuellar” denilmekteydi.
19 Ocak 1920, Peru doğumlu olan “Cuellar”, dokuz yıl boyunca BM. Genel Sekreteri olarak çalıştı, görevini Boutros Ghali’ye devretti ve 4 Mart 2020’de, yine, doğduğu yer olan Peru’da hayattan ayrıldığı zaman, 100 yaşında idi.
* * *
1 Ocak 1982 – Aralık 1991 yıllarının Kıbrıs Türk basını incelendiği zaman, BM. Genel Sekreteri Sn. Cuellar’ın sayısız haber ve fotoğraflarının manşetlerde yer aldığı görülmektedir.
Kıbrıs Türklerinin son elli yıllık siyasi tarihi içerisinde “Perez de Cuellar”ın, ayrı bir yeri vardır.
Bu yer, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilânı ile ilgilidir.
Çünkü Sn.Cuellar BM. Genel Sekreterliği görevine (1 Ocak 1982) geldikten iki yıl sonra (15 Kasım 1983), çalışma masası üzerinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilânı kararını buldu.
Ve sonraki (1983 – 1991) sekiz yıllık görevi süresince de başta Kurucu Cumhurbaşkanımız Sn. Denktaş ve Rum komşu siyasi liderleri olmak üzere soruna taraf nice diplomatlarla uzun soluklu görüşmelerde bulundu.
* * *
“Cuellar”; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilânı henüz bir yaşını tamamlamadan, çok ciddi çabalar göstererek, 10 Eylül 1984 günü New York’ta “dolaylı görüşmeler”i başlatan kişidir.
3 tur süren görüşmelerde son teklifleri de aldıktan sonra, taraflara bir belge sunar. Kurucu Cumhurbaşkanımız Sn. Denktaş,”Cuellar”ın, her iki tarafın (Türk – Rum) görüşlerini alarak masaya getirdiği belgeyi imzalamayı kabul eder, Kıbrıs Rum lideri Sn.Kiprianu ise bu belgeyi imzalamaktan kaçınır, imzalamaz.
* * *
Çözüme yönelik her hangi bir belgeyi reddeden, yalnızca, Sn. Kiprianu mu oldu?
Adalı Rum siyasi komşularımız, en son “Annan Plânı”nı da reddettikten sonra, ne demişti Kıbrıs Rum Yönetimi eski Dışişleri Bakanı Sn. Nikos Rolandis?
– “Tren istasyona her zaman gelmez. Geldiğinde de biz trenin kaçmasına izin verdik. Kıbrıs sorununun çözümüyle ilgili olarak trene, 1974’ten bu yana, 7 kez binmeyi reddettik.”
Ve sonra, tek tek, tarih tarih açıklamıştı Alithia gazetesine, neleri reddettiklerini…
* * *
Ve şimdi, yeri geldikçe adını andığımız, yazdığımız ve 1982 – 1991 yılları arasındaki gazete koleksiyonlarından okuduğumuz ilk “Cuellar”dan 32 yıl sonra, ikinci bir “Cuellar” çalmaya hazırlanıyor görüşmeler – toplantılar – müzakereler kapımızı…
Tabii ikinci “Cuellar” BM. Genel Sekreteri değil, Genel Sekreter’in “Kıbrıs Sorunu” için seçtiği, temsilcisidir.
Peru’lu BM. Genel Sekreteri Sn. “Cuellar”ın 6 kelimeden oluşan bir adı vardı, şimdi, “Kıbrıs Sorunu” için seçilen (ancak henüz ataması yapılmayan) Kolombiyalı temsilcinin, dört adı birden var:
– “Maria Angela HolguinCuellar”
Fakat ilkinde olduğu gibi, kısa bir süre sonra onun da adı tek kelimeye inecek ve biz onu ya Sn. “Cuellar” ya Bayan “Cuellar”olarak anacağız…
* * *
Peki, kimdir yeni Sn. “Cuellar” ve onun özellikle Türkiye’ye bakışı – yaklaşımı nedir?
Cumhurbaşkanlığı basın görevlisi Sn. Bilgin Şenyurt Polatcan’ın 5 Aralık (2023) tarihli Rum yayın organı “Sigmalive”den yaptığı çeviriye göre, şöyle özetleyebiliriz:
* * *
60 yaşındaki Kolombiyalı, 2010-2018 yılları arasında ülkenin Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı ve Kolombiya’nın BM Daimi Temsilciliğinin bir üyesi ve Kolombiya’nın Venezuela Büyükelçisi oldu. Siyaset Bilimi alanında lisans derecesine ve kamu ve özel sektörde yirmi yıllık deneyime sahiptir.
Maria Angela Holguin Cuellar’ın Türkiye ile ilgili açıklamaları:
* 2018 yılında, Kolombiya’nın Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne katılma çabalarına verdiği destek için Türkiye’ye teşekkür etti.
* Maria Angela Holguin Cuellar Anadolu Ajansına verdiği mülakatta, Türkiye’yi önemli bir müttefik olarak övdü ve Ankara’nın, birçok alanda ülkesine verdiği desteği memnuniyetle karşıladı.
* Maria Angela Holguin Cuellar mülakatında Türkiye bizimle tanışmak için kapılarını açtı ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı üyeliği adaylığımıza başından beri destek verdi.
* Cuellar, Türkiye’nin Kolombiya Devrimci Silâhlı Güçleri ile hükümet arasındaki barış sürecine verdiği desteği de memnuniyetle karşıladı.
* Eski diplomat ayrıca Türkiye’nin tarım ve mülteci konularında Kolombiya’ya gösterdiği “cömertliği” de övdü.
* 2013’te Dışişleri Bakanı olarak, Dağlık Karabağ sorununda Azerbaycan’ın tutumunu destekledi ve “Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünün yakın zamanda yeniden tesis edilmesini sağlayacağını umuyoruz” dedi.
* * *
Kıssadan hissesi:
Cumhurbaşkanı Sn. Tatar, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Sn. Antonio Guterres’in önerdiği Kişisel Temsilci adayını onayladı.
Haydi bakalım, hayırlı olsun…
Yorumlar kapalı.