Mustafa Tumburi
Ziraat Yük. Müh. ve Su Ürünleri Uzm.
Denizlerde, göl ve nehirlerde yapılmakta olan balıkçılık ve balık avcılığı yanında, insan kontrollü olarak havuzlarda ya da bu amaçla kullanılabilecek yerlerde yapılan balık yetiştiriciliğine tarla balıkçılığı denir. Deniz balıkları yetiştiriciliği için toprak havuz balıkçılığı yapılan alanlar; tuzlu yüzey yâda tuz oranı müsait olan yeraltı sularının kullanıldığı sınırlı tarımsal ekosistemlerdir.
Tüketilen su ürünleri, özellikle balıketi, gelişen teknolojiye rağmen avcılık yolu ile yeterince sağlanamadığından, balık tarımı da denilebilen bu tür yetiştiricilik pek çok ülkede yaygınlaşmıştır.
Bütün tarımsal üretim dallarında olduğu gibi tarla balıkçılığı da doğal koşullara (iklim, toprak yapısı, su özellikleri vb.) doğrudan ve tamamen bağımlıdır. Farklı balık türleri değişik barındırma, bakım ve beslenme isteklerine sahiptirler. Bu nedenle bütün doğal koşullar yanında ele alınan balık türünün biyolojik istekleri de tespit edilerek bu yetiştirmenin planlanması projelendirilmesi zorunludur. Buna ek olarak yöresel olarak değişen pazar istekleri ve imkânları da detaylı şekilde incelenerek yetiştiricilik yapılabilir.
Tarla balıkçılığı genellikle toprak tabanlı havuzlarda yapılır. Uygun eğim koşullarına sahip denizden doğal su akışı sağlanabilecek alanlarda güneş enerji sistemleri kurarak verimli bir şekilde çipura, levrek ve karides gibi türler üretilebilmektedir. Bu iş için çoğunlukla tarımsal üretimi olmayan deniz balıkları için tuzlu su etkileşimi olan yerler seçilir. Zaman içerisinde deniz ile etkileşim halinde olan araziler veya denize yakın bölgelerde toprakta yaşanan tuzlanma ve tarlaların verimsizleşmesi neticesinde, üretimin yönü ve türü değişmiş ve toprak havuz balıkçılığı dünyada deniz balıkları yetiştiriciliği ve karides gibi türler için de daha yaygın kullanılmaya başlanmıştır. Böylelikle bu alanlar ekonomik bir şekilde değerlendirilebilmekte ve verimsiz arazilerden ülke ekonomisine yüksek katkı sağlanabilmektedir. Ortalama 70 metre uzunluk, 50 metre genişlik ve 1,5 metre derinliğindeki bir havuzda 8 ton çipura –levrek balığı yetiştirilebiliyor. Normal şartlarda 24 saatte havuzu suyunun en az % 50’si değiştirilmesi gerekiyor.
Çipura-Levrek yetiştiriciliğinde toprak havuzlarda doğal canlı yem verimliliğinin sağladığı fayda ile birlikte toprak havuzlarda yem tüketimi açık deniz kafes balıkçılığına göre daha düşük olmaktadır. Bu da daha ekonomik üretim imkânı sağlamakta ve canlı yem ile de beslenen balıklar daha lezzetli olmaktadır.
Ülkemizde deniz balıkları yetiştiricilik faaliyetleri üzerinde bu tip yeni üretim alanlarının desteklenmesi hem kırsal kalkınmayı destekleyecek ve hem de kullanılmayan çorak verimsiz alanlardan ürün alınabilmesine imkân sağlayacaktır. 2019 yılında 177,9 milyon ton olarak gerçekleşen dünya su ürünleri üretiminin, 85 milyon tonu (%48) yetiştiricilikten elde edilmiştir. Yetiştiricilik üretiminin 32 milyon tonu denizlerden elde edilmiştir.
Dünya toplam su ürünleri üretimine yıllar itibarıyla bakıldığında avlanan su ürünleri miktarında dalgalanmalar varken, yetiştiricilik üretiminin yıllar içinde daha fazla arttığı görülmektedir. Yapılan araştırmalara göre dünya genelinde önümüzdeki yıllarda su ürünleri yetiştiriciliğine olan yatırımın daha da genişleyerek artacağı tahmin edilmektedir. Bu da dünyadaki denizlerin ve iç suların önemini her geçen gün artırmakta ve su ürünleri yetiştiriciliğini geleceğin sektörü olarak göstermektedir.
Dünya genelinde su ürünleri sektörünün son yıllarda diğer gıda sektörlerine nazaran daha fazla büyüdüğü bilinmektedir. Artan dünya nüfusu ve azalan gıda kaynakları su ürünleri sektörünü yakın bir gelecekte daha da önemli bir hale getirecektir. Ülkemiz mevcut denizel su kaynakları itibariyle su ürünleri üretimi açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Fakat avcılık ve yetiştiricilik yöntemi ile elde edilen su ürünleri miktarımız mevcut potansiyeli yansıtmamaktadır. Bu anlamda çalışmalar yapılarak su ürünleri sektörünü geliştirmek devletimizin stratejisi için de son derece önemlidir. Diğer tarımsal üretimlerle mukayese edilerek su ürünlerine olan yatırımın teşvik edilmesi önemli bir ekonomik gelişim sağlayacaktır.
Yorumlar kapalı.