Ziraatçiler Anlatıyor

Coğrafik işaretli ürünler ve PDO hallloumı/hellim tescil gereklilikleri -2






Coğrafi işaret nedir?  

   (Geçtiğimiz haftadan devam)

   Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökenin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir.
   Coğrafi işaretler menşe adı (PDO)Protected Designation of Origin ve mahreç işareti (PGI) Protected Geographical Indication olarak ikiye ayrılmaktadır (Şekil 1.).
   Bir ürünün coğrafi işaret alabilmesi için aşağıda belirtilen 4 temel özelliği bulunmalıdır.
   Bunlar;
   a. Coğrafi sınırları belli bir alan varlığı,
   b. O alana ait doğa ve insan kaynaklı her türlü durumdan etkilenen bir ürün olması,
   c. Ürünün karakteristik özellikleri ile coğrafi köken arasında bağlantı olması,
   d. Ürün belirli kendine has bir özellik kazanmış olmasıdır.
   Menşe adı(PDO) ve mahreç işareti (PGI) arasındaki temel fark coğrafi alan ile olan bağ ile ilgilidir.
   Menşe Adı Korumalı Ürün (PDO), AB kalite planında yer alan bir tür coğrafi İşarettir (GI). AB kalite politikası, coğrafi kökenleri ve geleneksel ustalıkla bağlantılı özgün özelliklerini tanıtmak için belirli ürünlerin isimlerinin korunmasını amaçlamaktadır.
   Menşe adına konu olması için ürünün tüm veya esas niteliklerin belirli bir coğrafi alana ait doğal ve beşerî unsurlardan kaynaklanması gereklidir. Menşe adını taşıyan ürünlerin hammaddesinin temini ve üretim aşamalarının tümü coğrafi sınır içerisinde gerçekleşmelidir.
   Mahreç işareti için ise ürünün belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibarıyla belirli bir coğrafi alan ile özdeşleşmiş olması yeterlidir. Mahreç işaretine sahip ürünlerde özellikle hammaddenin bölgeden temini ve tüm üretim aşamalarının coğrafi alanda gerçekleşmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.
   Beypazarı Kurusu mahreç işaretine, Halloumi/Hellim veya Ezine Peyniri ise menşe adına örnektir. Beypazarı Kurusu üretimi için gerekli un, coğrafi alan dışından temin edilebilir. Ancak Halloumi/Hellim veya Ezine Peyniri yörenin doğal ve beşerî özelliklerinden tümü ile etkilenmektedir. Üretiminde kullanılan süt belirli kalite özelliklerine sahip olmalıdır ve hem süt hem de ürün tescil belgesinde belirtilen coğrafi sınır içerisinde üretilmesi gerekmektedir.

Geleneksel ürün adı nedir? 

   (TSG) Traditional Speciality Guaranteed • Geleneksel üretim veya işleme yöntemi yahut geleneksel bileşimden kaynaklanmasıdır. Geleneksel ürün adına örnek olarak, baklava, lokum, höşmerim, pastırma vb. ürünler verilebilir.
   

Halloumı/Hellim’in PDO olarak tescili

   Avrupa Komisyonu 1 Ekim 2021 itibarıyla ” Halloumi/Hellim” ismini Menşe İsmi Korumalı Ürün (PDO) olarak tescil ederek geleneksel Halloumi/Hellim’i AB pazarında ve başka yerlerde taklit ve usulsüz kullanıma karşı koruma altına almıştır.
   Sadece akredite PDO süt ürünleri üreticileri tarafından ürün spesifikasyonlarına uygun olarak üretilen Halloumi/Hellim’in Halloumi/Hellim ismiyle pazarlanmasına izin verilmektedir. Uygulamanın Kıbrıs’a net bir ekonomik fayda getireceği öngörülmektedir.
   Sadece Kıbrıs adasında geleneksel tarife göre üretilen (Halloumi) / Hellim; Avrupa Birliği’nde ve ABile karşılıklı antlaşma içinde olan 3. Dünya ülkelerinde bu isimle pazarlanabilmektedir.

   Buna örnek olarak;   

   Azerbaycan, Bakü merkezinde satışı yapılan 250 gr (Halloumi) / HellimFiyatı (17 Manat).
   Amerika Birleşik Devletleri, California merkezinde satışı yapılan 250 gr (Halloumi) / Hellim Fiyatı (13 Amerikan Doları).
   Bulgaristan,Sofia merkezinde satışı yapılan 250 gr (Halloumi) / Hellim Fiyatı (18BulgarLevası).
   Yeşil hat üzerinden (Halloumi) / Hellim’in pazarlanabilmesi için hellim üretim tesisleri ve süt üretim çiftlikleri AB Hayvan Sağlığı ve Halk Sağlığı, HACCP, İyi Üretim ve Hijyen Uygulamalarını yerine getirmelidir. Çiftlikten nihai son ürüne kadar tam izlenebilirlik sağlanmalıdır.
   Çiftlikten üretilen sütün (Halloumi) / Hellim’e dönüşmesine kadar geçen süreçlerin kayıt altına alınması gerekmektedir. Ada genelinde sertifikasyon sürecindeki uluslararası akredite kuruluşu Bureu Veritas 2023 yılının şubat ayında adanın kuzeyinde ilk denetlemelerini gerçekleştirmeye başlamıştır. Kuzey Kıbrıs’ta şimdiye kadar 3 Hellim üretim fabrikası ve 12 süt üretim çiftliği Bureu Veritas tarafından sertifikalandırılmıştır. Hedef Temmuz 2024 yılında Kuzey Kıbrıs’tan Yeşil hat üzerinden PDO sertifikalı üretilmiş olan Halloumi/ Hellim’in pazarlanmasıdır.
   Bu hedefin gerçekleşmesi için KKTC Tarım Bakanlığı bünyesindeki Hayvancılık, Veteriner Dairesi ve SÜTEK; sahada gerekliliklerin yerine getirilebilmesi için hellim imalathaneleri ve süt üretim çiftliklerindeki denetlemelerine devam etmektedir.

 

Dr. Ayşen BULANCAK
Ziraat Yüksek Mühendisi 

Coğrafik işaretli ürünler ve PDO hallloumı/hellim tescil gereklilikleri -2

Yorumlar kapalı.