Milli kurtuluş, milli birliğin eseridir…

30 Ağustos 1922’de Dumlupınar’da Mustafa Kemal’in başkumandanlığında zaferle sonuçlanan Büyük Taarruz’un 97’nci yıldönümünü gururla kutluyoruz… Dönemin askeri uzmanlarının “kolay aşılamaz” nitelemesini yaptıkları Yunan müstahkem siperlerini üç günün içinde darmadağın ederek tarihin akışını bile değiştiren bu görkemli olaya “milli birliğin zaferi” olarak da bakılır…
   Önümüze çıkan büyüklü – küçüklü tüm toplumsal sorunları aşabilmekte,  elbette ki birlik, beraberlik ve dayanışmanın önemi tartışılmazdır… Kıbrıs Türk halkının bu topraklardaki 448 yıllık yaşamında da zor durumların çözümleyicisi her zaman milli birlik ve beraberlik olmuştur… Tarihimiz bunun nice örneğiyle doludur… Parçalanma, kurtuluşa ve çözümlere giderken kesinlikle felaketi getirir…
   30 Ağustos Zafer Bayramı kutlanırken tarihin önümüze koyduğu gerçeklere hele bir bakalım… Hem milli birlik ve beraberliğin önemini ve hem de bugün milletçe kutlanmakta olan büyük bayramın anlamını çok daha iyi anlayabilme adına…
                                                               ***
   Mustafa Kemal mucizesinin emperyalizme karşı tıpkı ilahi bir kudret gibi tetiklenmesinden önceki durumu mutsuzluk yüklüydü… Güçlü devletlerin mandasına sığınmaktan başka bir seçeneğin kalmadığını savunan aydınların teslimiyetçi çaresizliği utanç vericiydi… Dağılan Osmanlı İmparatorluğundan sonra milletin tutunduğu son vatan parçası da elden gitmek üzereydi… Yok edici Sevr Anlaşması bir soykırım projesi olarak yürürlüğe konulmuş ve hatta emperyalizm inanılmaz doyumsuzluğuyla bu anlaşmanın da ötesine geçmekteydi…
   O genel felaket ortamını İstiklal Marşı’mızın şairi Mehmet Akif Ersoy şöyle anlatıyordu dizelerinde:
   “Ah!.. Karşımda vatan namına bir kabristan /
   Yatıyor şimdi… Nasıl yerlere geçmez insan? /
   Şu mezarlar ki uzanmış gidiyor, ey yolcu,/
   Nereden başladı yükselmeye, bak, nerde ucu!..”
                                                               ***
   Baştan başa bir kabristana dönüşmekte olan vatanda Mustafa Kemal’in üstlendiği ilahi roldeki muhteşem özelliği neydi?.. Mücadele ve dava arkadaşı Rauf Orbay bu sorunun yanıtını şöyle verir:
   “Mustafa Kemal Paşa mücadeleye atılmasaydı, bu memleket kurtulamazdı. Anadolu’nun tehlikeye düşen yerlerinde; batıda, güneyde ve doğuda başlayan ve bir yurtsever düşüncenin mahsulü olan zayıf milli mukavemet hareketlerini eğer Mustafa Kemal Paşa birleştirmeseydi, bunların her biri ayrı ayrı kolayca bastırılabilirdi.”  (Kaynak: Sabahattin Selek, “Anadolu ihtilali”, Burçak Yayınevi, İstanbul, 1963, Sayfa: 120.)
                                                               ***
   Milli kurtuluş adına milli birliği sağlamak üzere kendini feda edercesine ortaya atılan Mustafa Kemal “Ya İstiklal, Ya Ölüm” diyerek kurtuluşun yangınını yüreklerde tutuştururken vatanın tüm düşünce ve inanç akımlarının etkin temsilcilerini çevresinde toplamayı başarmıştı… İşte Mustafa Kemal’in yanında “vatanın kurtuluşu”na adanarak tek yumruk halinde birlik olanlardan bazıları:
    İslâmcılar:
   Mehmet Akif Ersoy, Hasan Basri Çantay, Eşref Edip…
   Halkçı ve Türkçüler:
   Yusuf Akçura, Ziya Gökalp, Dr. Reşit Galip, Şükrü Saracoğlu, Mustafa Necati, Vasıf Çınar, Dr. Tunalı Hilmi, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Ahmet Ağaoğlu, Fuat Köprülü, Tahir Karaoğuz…
   Sosyalistler ve İlericiler:
   Mahmut Esat Bozkurt, Tevfik Rüştü Aras (İttihatçı), Dr. Şefik Hüsnü, Dr. Hikmet Kıvılcımlı, Şevket Süreyya Aydemir, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Falih Rıfkı Atay, Nazım Hikmet, Aka Gündüz, Celal Nuri, Enis Behiç…
   İttihatçılar:
   Sadrazam Talat Paşa, Cemal Paşa, Celâl Bayar, Yunus Nadi, Halil Menteşe, Kâzım Yurdalan, (Kâzım Karabekir, İsmet Paşa gibi askerler de İttihatçıydı)
   Hacı ve Hocalar:
   Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi, Denizli Müftüsü Ahmet Hulusi Efendi, Nazillili Hacı Şükrü Efendi, Rizeli Hacı Hafız Osman, Isparta Demiralay Komutanı Hafız İbrahim Efendi, Afyon Çelikalay Komutanı İsmail Şükrü Bey…
   Liberaller:
   Halide Edip ve eşi Dr. Adnan Adıvar, Rıza Nur…
   Askerler:
    Kâzım Karabekir, İsmet İnönü, Mareşal Fevzi Çakmak, Fahrettin Altay, Ali Fuat Cebesoy, Ali İhsan Sabis, Bekir Sami, Refet Bele, Cafer Tayyar, Kılıç Ali, Ali Çetinkaya, Cevat Abbas, Fethi Okyar, Kâzım Dirik, Kâzım Orbay, Kâzım İnanç, Kâzım Özalp,  Selahattin Adil Paşa, Hüsrev Gerede, Kemalettin Sami Paşa, Rauf Orbay…
   Gerilla ve Milisler:
   Yörük Ali Efe, Demirci Mehmet Efe, Gökçen Efe, Kara Fatma, Topal Osman, İpsiz Recep, Köprülülü Hamdi Bey, Arslan Bey, Yahya Kaptan, Kasap Osman, Fuat Balkan, Parti Pehlivan, İbrahim Ethem Bey, Hacim Muhittin Bey, Çıldırlı Kara Masum Ağa… Ve daha nice isimler…
    (NUTUK’da Mustafa Kemal Atatürk’ün anlattıklarından seçilmiş kimlikler.)