Liderlik sorumluluğu –lider oluşun yolculuğu

Günümüz dünyasında liderlik kavramı, otorite ve güç ile sınırlı olmayıp, sorumluluk ve etik değerlerle birlikte açıklanmaktadır. Liderler, içinde bulundukları topluluğu, dahil oldukları kurumları veya bir ulusu ileriye taşırken, taşıdıkları sorumluluğun farkında olmalıdırlar.
Bu yazıda, lider davranışları, liderlerin ortak özellikleri, liderlik ve sorumluluk ilişkisi, toplumsal ve insani sorumluluklar ile eğitsel liderlik konularını ele alacağım.
Liderler, zor zamanlarda cesaret ve kararlılık gösterebilen kişilerdir. Mahatma Gandhi’nin Hindistan’ın bağımsızlığı için yürüttüğü pasif direniş, içinde bulunulan dönem ve coğrafik bölge itibarı ile liderliğin en güçlü örneklerinden biridir. Muhafazakar yapı içerisinde Gandhi’nin farkındalık yaratmaya yönelik davranışları, cesaret ve kararlılığı sembolize eden bir liderlik örneğidir.
Etkili liderlerin sahip olduğu ortak özellikler vardır. Bunlar arasında vizyon sahibi olmak, empati, iletişim becerisi, dürüstlük ve esneklik öncelikli lider özelliklerdir. Örneğin, Martin Luther King’in, “Bir hayalim var” konuşması içerisindeki vizyonu, kişilerarası iletişimi ve empatik duruşu, liderlik davranışlarını barındıran mükemmel bir üst yapıttır.
Liderlik, sadece karar almak değil, aynı zamanda alınan kararların sonuçlarını üstlenme davranışını da beraberinde getirmelidir. Bu sorumluluğun bilincinde olan liderler, hem başarıların hem de başarısızlıkların sahibi olarak ortaya çıkarlar. Örneğin, vermiş olduğu hatalı teknik kararlar sonrasında, takımı mağlup olan bir teknik direktörün maç sonunda istifa edebilmesi, kararlarının sonuçlarını üstlenen bir lider davranışıdır. Kararları sonrasında toplumunu kaosa sürükleyen bir siyasinin, toplumsal yansımaları görmezlikten gelerek,ortaya koyduğu pembe davranışlar, yaşadığı topluma yabancılaşan sanal bir lider davranışıdır. Bu tür davranışları yapan yöneticiler, içinde bulunduğu toplumun lideri olamaz.
Liderler, toplumsal sorumlulukları göz ardı etmemelidir. Nelson Mandela, Güney Afrika’da apartheid rejimini sona erdirirken, yalnızca bir liderlik örneği sergilemekle kalmamış, aynı zamanda toplumsal sorumluluğun da somut bir örneği olmuştur. Mandela’nın vizyonu, yaşam şekli ve sorumluluk bilinci, içinde yaşadığı toplumun kaderini değiştirmiştir.
İnsani sorumluluk, liderliğin kalbinde yer almalıdır. İnsan odaklı liderler, çalışanlarının ve takipçilerinin refahını ön planda tutmalıdır. Howard Schultz’un Starbucks’ta çalışanlarına yönelik insani yaklaşımı, modern liderlik anlayışının önemli bir parçasıdır. Bu davranışlar sonrasında Starbucks çalışanları kendilerini ayrıcalıklı ve değerli hissederek kuruma karşı aidiyet duygularını da artırmışlardır.
Liderlik ve sorumluluk kavramlarını eğitsel pencereden irdelediğimiz zaman da okul ortamlarında eğitsel lider modellerinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Eğitsel liderler, geleceğin liderlerini yetiştirme sorumluluğunu taşırlar. Eğitimciler, sadece bilgi aktaran kişiler değil, aynı zamanda genç zihinlere ilham veren liderler olmalıdır.
John Quincy Adams’ın değişi ile “Eğer eylemleriniz başkalarını daha fazla hayal kurmaya, daha fazla öğrenmeye, daha fazla yapmaya ve daha fazla olmaya teşvik ediyorsa, siz iyi bir lidersiniz.”