Türkiye, 15 yaş altına sosyal medya kısıtlaması getirecek uygulamayı tartışırken küresel ölçekte çocukların sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar mercek altına alındı.
Düzenleme henüz sınırlı sayıda ülkede tam anlamıyla yürürlüğe girmiş olsa da, benzer düzenlemelerin hızla yaygınlaştığı görülüyor. Bu alanda en dikkat çekici örnek, 16 yaş altına sosyal medya kullanımını yasaklayan uygulamasıyla Avustralya olurken; Fransa’da 15 yaş altına yönelik yasak yasal olarak kabul edildi ancak teknik altyapı çalışmaları nedeniyle uygulama süreci devam ediyor.
Portekiz’de ise 16 yaş altı kullanıcılar için ebeveyn onayı zorunlu tutuluyor. Bunun yanı sıra Malezya’da benzer bir yasak kararı alınmış durumda. Avrupa’da ise İspanya, Danimarka’da 15-16 yaş altına yönelik kısıtlamalar gündemde ya da hazırlık aşamasında bulunuyor.
Birleşik Krallık ve Norveç’te de yaş sınırının yükseltilmesine yönelik tartışmalar sürüyor. Türkiye ile birlikte pek çok ülkede 15 yaş altına sosyal medya yasağı tartışılırken uluslararası kuruluşlar yasak nedeniyle VPN’e yönelecek çocuklar için de uyarılarda bulunuyor. Söz konusu düzenlemeyi değerlendiren raporlarda “karanlık platform” riskine dikkat çekiliyor.
YÜZDE 70 VPN’E YÖNELDİ
Ancak uluslararası araştırmalarda yasağın uygulanabilirliği ve dolaylı sonuçları konusunda önemli uyarılar yer alıyor. Açıklanan analizlere göre, benzer bir uygulamanın hayata geçirildiği Avustralya’da çocukların önemli bir kısmı yasağı teknik yollarla aşmayı başardı.
Araştırmalar, yasağın ardından çocukların yaklaşık yüzde 70’inin VPN gibi araçlar kullanarak sosyal medyaya erişmeye devam ettiğini ortaya koydu. Bu durum, yürürlüğe girecek düzenlemenin de benzer şekilde aşılabileceği yönünde kaygıları artırıyor. Elde edilen sonuçlara göre, teknik engellemeler tek başına yeterli olmayabilir ve genç kullanıcılar hızla alternatif erişim yöntemlerine yönelebilir.
RİSKLİ PLATFORMLAR
Araştırmalarda en çok dikkat çekilen risklerden biri ise çocukların daha az denetlenen dijital ortamlara kayması. Münih Teknik Üniversitesi’nde yapılan çalışmaya göre kapsamlı yasaklar çocukları “denetimsiz” ve “radikalleşme riski barındıran” platformlara itebilir.
Bu tür platformlar, içerik denetiminin zayıf olması nedeniyle nefret söylemi, şiddet ve aşırılık yanlısı içeriklere daha açık yapılar olarak biliniyor. Uzmanlara göre, bu durum çocukların korunmasını amaçlayan düzenlemelerin ters etki yaratma ihtimalini gündeme getiriyor.
ORTAK DOĞRULAMA SİSTEMİ
Ülkeler genellikle yasağın uygulanabilirliğini artırmak için dijital yaş doğrulama sistemi “Kids Wallet” uygulamasını devreye alıyor. Bu sistemle kullanıcıların yaşlarının doğrulanması ve platformlara erişimin kontrol edilmesi hedefleniyor. Ayrıca Avrupa Birliği genelinde ortak bir yaş doğrulama mekanizması kurulması da planlanıyor.
AİLELER DESTEKLİYOR
Araştırmalarda yer alan saha verileri ise özellikle ebeveynlerin düzenlemeye güçlü destek verdiğini gösteriyor. Örneğin son olarak uygulamayı yürürlüğe koyma kararı alan Yunanistan’da yapılan çalışmalar, çocukların önemli bir kısmının çok küçük yaşlarda sosyal medya kullanmaya başladığını ve siber zorbalık vakalarında artış yaşandığını ortaya koyuyor.
Öğretmenler ise öğrencilerde dikkat dağınıklığı ve uyku sorunlarının yaygınlaştığını belirterek düzenlemeyi destekleyen görüşler bildiriyor. Ancak araştırmalar VPN kullanımı ve denetimsiz platformlara kayış gibi risklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgularken, yasağın tek başına değil; eğitim, aile rehberliği ve platform sorumluluğu ile birlikte ele alınmasının kritik olduğuna dikkat çekiyor.
Yorumlar kapalı.