Ahmet Tolgay

Aramızdaki Ruslar, Rusça ve Rus edebiyatı





KKTC’de çok sayıda Rus var… Sayıları da gittikçe artarken, bir mozaik olarak Rus kültürü de yerel ve genel kültürümüze ayrı bir zenginlik katıyor… Aramızdaki Rusların çoğu Türkçe de konuşmaya başladılar… Ama bizim hiçbirimiz Rusça öğrenmeye yanaşmıyor… Rusça’nın, alfabesi ve grameriyle birlikte çok zor bir dil olması nedeniyledir belki de… Rusça’nın bu özelliği dünya edebiyatına ışıklarını saçan Rus ediplerinin önem ve değerini bir o kadar daha artırıyor…
Ama farkında mısınız?.. O Rus ediplerin tümü Rusya’ya Komünizmin gelmesinden önce yetiştiler, özellikle çarlık dönemlerinde… İlginçtir ki, o harikulâde klasik Rus edebiyat hareketinin sonunu getirecek olan Komünizmin de alt yapısını oluşturdular halkçı ve felsefi başyapıtlarında…
Puşkin, Dostoyevski, Tolstoy, Çehov, Gogol, Gorki, Lermontov, Bulgakov, Turgenyev… Ve diğerleri… Manevi huzurlarında yerlere dek saygıyla eğilirim… Ortaokul birinci sınıftan itibaren beni harıl harıl çalıştıran edebiyat öğretmenlerim oldular elimden düşürmediğim başyapıtlarıyla… Rusça’dan Türkçeye çevrilirken bakalım ne kadar da hasar gördü o Rus başyapıtları…
*
Sadece edebiyat mı?.. Rus besteciler de klasik müzik dünyasına eserleriyle mühür vurmuş, müziğin rönesansına muhteşem  katkı koymuş sanat dehalarıdır…. Müzik tarihinde “Güçlü Beşler” diye de bilinenleri sayayım sadece:   M. A. Balakirev, A. P. Borodin, C. A. Cui, Modest Musorgski ve N. A. Rimski Korsakov’dan oluşan o olağanüstü besteciler grubu… “Rus Beşleri” ya da “Güçlü Küme” olarak tanımlanan bu harika kümenin öncüsü ise  “Novotor”ların ve ulusal Rusişi halk dramının baş yaratıcısı Musorgski’dir… Büyük üstat 1839 -1881 yılları arasında yaşamıştır… Gerçek şu ki, olağanüstü Rus yazarları gibi, onlar da Komünizm rejiminden önce yaşadılar ve ürettiler… Rusların sanatın tiyatro, sinema, bale ve opera dallarında da önemli eserlere ve kimliklere sahip olduklarının altını çizmezsem, haksızlık etmiş olurum…
*
Neyse, ben kültür karışımımızın fark edilen unsurları, aramızdaki Ruslara ve Rus edebiyatına döneyim tekrardan… Bu bağlamda Doç. Dr. Elnur Ağayev hocamızın görüşlerini istedim… O, bu tür konuların aramızdaki bilge uzmanıdır çünkü… Bakın neler diyor:
“Evet, adada Rus nüfusu sayısı artıyor. Sayıları veya sosyal yaşamlarıyla ilgili herhangi bir veriye sahip değilim, değiliz. Sadece temas kurduklarımızdan bazı gayri resmi bilgilere sahibiz… KKTC’de belirli bölgelerde yoğunlaşmışlardır. Gözlemlediğim kadarıyla serbest mülk satın alma, güvenlik, eğitim, az sayıda ticaret ve evlilik yoluyla buradalar. Adanın bir parçası olma gayreti içindeler… Türkçeyi öğrenmeye çalışıyorlar. Kültürlerini yaşatmak için etkinliklerde bulunuyorlar…
Rusça da öğrenilebilecek bir dildir. Küçük çapta zaman zaman kurslar düzenleniyor diye biliyorum. Rus kültürü ve edebiyatını değerlendirmek bana düşmez. Dünya edebiyatı ve medeniyeti içinde yerini almıştır. Rus edebiyatı konusunda yazdıklarına katılıyorum. Ama Sovyet Rus Edebiyatını da ihmal etmemek lâzım. Değerli yazarları ve edebi akımları vardır. İdeolojimizden dolayı bu kısmı toplum ve aydınlar olarak ihmal ettiğimizi düşünüyorum.
Her edebiyatı orjinalinden okumak bir ayrıcalıktır. Başarılı çeviriler ve çevirmenler olduğu gibi başarısızları da vardır… Olumsuz bir örnek vereyim: Rusçadan tercümeler yapanlar arasında önemlilerinden birisi Hasan Ali Ediz’dir. Fakat onun ‘Bir Sovyet Elçisinin Türkiye Anıları’ kitabını yıllar sonra yeniden çevirmek zorunluluğu hasıl oldu. Çünkü Hasan Bey bazı yerleri (zannedersem ideolojiye takılan yerlerdir) tercüme etmemiştir…
Türkiye’de Rus dili ve edebiyatı bölümleri, dil kursları var. Yabancı dil olarak akademide kabul görmektedir. KKTC’de ise bu konuda yeni yeni işler yapılmaya başlanıyor. Güney’de daha aktif oldukları ve yayın yaptıkları da bilinir… Şimdi KKTC’de yeni bir gazete hazırlığı var: ‘Novosto Kipra’ isimli. Web sitesi olarak faaliyet gösteriyor…”
Bu konunun uzun olduğunu ve dijital sayfasında peyderpey düşüncelerini paylaşacağını da belirten Elnur Hocamıza aktardığı bilgilerden dolayı teşekkür ederim…

Aramızdaki Ruslar, Rusça ve Rus edebiyatı

Yorumlar kapalı.